OSGB firması seçerken nelere bakılmalı?

OSGB'den (ortak sağlık ve güvenlik birimi) hizmet almaya karar verdiyseniz sıradaki soru, hangi OSGB firması ile çalışacağınızdır. Gündelik dilde iş güvenliği firmaları olarak da anılan bu kuruluşlar aynı mevzuata tabidir; görevlendirilen kişiler, ayrılan süre, kayıt düzeni ve sözleşme kapsamı ise tekliften teklife değişebilir.

Aşağıda mevzuatın aradığı koşullar ile mevzuat şartı olmayan, önerdiğimiz sorular birlikte yer alır. Bu rehber, OSGB hizmeti sunan ProRisk tarafından hazırlanmıştır.

Bakanlık yetkisi nasıl kontrol edilir?

OSGB, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca yetkilendirilen birimdir; yetki belgesi olmadan hizmet veremez. Hizmet aldığınız OSGB'nin geçerli yetki belgesiyle görevlendirilmesinden işveren olarak siz sorumlusunuz. Sözleşmeden önce şunları kontrol edin:

• Yetki belgesinin bir örneğini isteyin. Belge belirli bir unvan ve adres için düzenlenir; bu bilgileri teklifle karşılaştırın.
• Yetki belgeleri beş yılda bir vize ettirilir. Son vize tarihini sorun.
• Belgesi askıya alınan veya iptal edilen kuruluşlar İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün internet sayfasında ilan edilir.

Uzman sınıfı ve işyeri hekimi

İş güvenliği uzmanının belge sınıfı işyerinizin tehlike sınıfına uygun olmalıdır: çok tehlikeli sınıfta (A), tehlikeli sınıfta en az (B), az tehlikeli sınıfta en az (C). İşyeri hekiminin geçerli işyeri hekimliği belgesi bulunmalıdır. On ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde, tam süreli hekim görevlendirilmemişse geçerli belgeli diğer sağlık personeli de gerekir.

İşyerinize görevlendirilecek kişilerin adlarını, belgelerini ve benzer işyerlerindeki deneyimlerini sorun. OSGB, hizmetin tamamını veya bir kısmını başka bir kişi ya da kuruma devredemez. Görevlendirme konusunda çalışan temsilcilerinin görüşünü önceden almanız gerekir.

Hizmet süresi

Asgari süre çalışan başına aylık hesaplanır: uzman için az tehlikeli sınıfta 10, tehlikeli sınıfta 20, çok tehlikeli sınıfta 40 dakika; hekim için aynı sırayla 5, 10 ve 15 dakika. Çok tehlikeli sınıfta diğer sağlık personeli için süre, 10-49 çalışanda 10, 50-249 çalışanda 15, 250 ve üzerinde 20 dakikadır. Örneğin tehlikeli sınıfta 30 çalışanı olan bir işyerinde asgari süre, uzman için ayda 600, hekim için 300 dakikadır.

Bu süre bir alt sınırdır; işveren yeterli çalışma süresini sağlamakla yükümlüdür ve işyerinizin riskleri daha fazlasını gerektirebilir. Teklifleri karşılaştırırken şunlara bakın:

• Uzman, hekim ve gerekiyorsa diğer sağlık personeli için süre ayrı ayrı yazılı mı; asgari sürenin altında kalıyor mu?
• Aynı süre sözleşmede yer alıyor mu?
• Süre işyerinizde kullanılacak mı? Uzman ve hekim, sözleşmede belirtilen süre kadar işyerinde hizmet sunar.
• Süre tek kişiye mi verilmiş? Hesaplanan süre bölünerek birden fazla uzmana veya hekime verilemez; vardiyalı işyerlerinde görevlendirme vardiyalara göre yapılır.

Hizmet bölgesi

OSGB firmaları kuruldukları ilde ve sınır komşusu illerde hizmet sunmaya yetkilidir. Bu illerin dışında hizmet verebilmeleri için o illerde yönetmelik şartlarını sağlayan şube açmaları gerekir. Raylı sistem, yol ve nakil hattı gibi birden fazla ilde yürütülen işlerde ise işin yapıldığı illerden birinde yetkilendirilmiş olmak yeterlidir.

Birden fazla işyeriniz varsa her birinin ilini ayrı kontrol edin.

Ziyaret düzeni ve kayıtlar

Mevzuat, hizmeti aylık süreyle tanımlar; bu sürenin kaç ziyarete bölüneceğini baştan netleştirin. Elliden az çalışanı olan az tehlikeli işyerlerinde taraflar mutabık kalarak, aynı sözleşme yılı içinde aylık süreleri birleştirebilir veya hizmet aralıklarını belirleyebilir.

Uzman ve hekim, tespit ve önerilerini onaylı deftere yazar. Deftere yazılanlar işverene tebliğ edilmiş sayılır; defterin imzalanmasından ve düzenli tutulmasından işveren sorumludur. OSGB, sözleşme sonunda bütün kayıt ve dosyaları talep edilmese de işverene teslim eder. Aşağıdaki sorular mevzuat şartı değil, tercihinize bağlı ölçütlerdir:

• Her ziyarette yapılan çalışmalar nasıl kaydedilecek, kayıt size nasıl ulaşacak?
• Yıllık çalışma planına, yıllık değerlendirme raporuna ve eğitim kayıtlarına nasıl erişeceksiniz?
• Kayıtların teslimi nasıl yapılacak?

Tespitlerin takibi

Uzman ve hekim, alınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirir ve risk değerlendirmesi sonucundaki önlemlerin takibini yapar. Hayati tehlikede bildirim mevzuat gereğidir; size nasıl ve ne kadar sürede iletileceğini sorun. Aşağıdaki sorular mevzuat şartı değil, tercihinize bağlı ölçütlerdir:

• Her tespit için sorumlu kişi ve termin yazılıyor mu?
• Açık tespitler sonraki ziyarette kontrol ediliyor mu?
• Tespit hangi kanıtla kapanmış sayılıyor, açık tespitler size nasıl bildirilecek?

Sözleşmenin kapsamı

OSGB'nin görevleri arasında çalışma ortamı gözetimi, sağlık gözetimi, eğitim planlaması, acil durum hazırlığı ve kayıt tutulması yer alır. Bu işlerin teklifte nasıl karşılandığını ve nelerin ayrı hizmet olduğunu netleştirin. Maddelerdeki sorular mevzuat şartı değildir:

• Risk değerlendirmesi: İşveren yapar veya yaptırır; uzman ve hekim çalışmaya katılır. Çalışmayı kim yürütecek?
• Eğitim: Kim, nerede verecek; bedele dâhil mi?
• Sağlık gözetimi: Muayene ve tetkikler nerede yapılacak; bedele dâhil mi? Bu hizmetlerin maliyeti çalışana yansıtılamaz.
• Periyodik kontrol: OSGB'ler ve bu birimlerde çalışan kişiler periyodik kontrol hizmeti veremez. Kontrolü yetkili kişiler yapar; uzman planlar ve uygulamayı kontrol eder.
• Ortam ölçümü: Uzman ve hekim gerekli ölçümleri planlar; ölçümü Bakanlıkça yetkilendirilen laboratuvar yapar, belgesiz laboratuvarın sonuçları geçersizdir. Laboratuvarın yeterlik veya ön yeterlik belgesini ve ölçülecek parametrelerin belgede yer alıp almadığını sorun.

OSGB'nin ve işverenin sorumluluğu

Dışarıdan hizmet almak işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Hizmet sunan kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, hizmetin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumludur. Mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirmek ile görevlilere araç, gereç, mekân ve zaman sağlamak ise işverenin görevidir.

Fiyatı süre ve kapsamla birlikte değerlendirin

Yalnız toplam bedeli değil, süreyi ve kapsamı da karşılaştırın. OSGB firmalarından teklifleri aynı çalışan sayısı ve tehlike sınıfı üzerinden isteyin; nelerin bedele dâhil olduğunu, nelerin ayrı ücretlendirileceğini yazılı olarak öğrenin.