Periyodik Kontrol Takvimi Nasıl Hazırlanır?

Bu yazı, iş ekipmanlarınızın periyodik kontrollerini gelecek yılın bakım ve bütçe planına bağlamak için izleyebileceğiniz adımları anlatır. Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının öngörülen aralıklarda ve belirlenen yöntemlerle yetkili kişilerce muayene ve/veya test edilmesidir. Çalışanların sağlık durumunu izleyen periyodik muayene ise ayrı bir konudur; bunun için periyodik muayene rehberine bakabilirsiniz.

1. Ekipman Envanterini Çıkarın

Bakım kayıtları ve satın alma listeleriyle başlayın, ardından her bölümü yerinde görerek listeyi tamamlayın. Her ekipman için ad, seri veya plaka numarası, konum ve sorumlu kişiyi yazın. Sık atlanan şu kalemleri ayrıca gözden geçirin:

• sapan, kıskaç, vakum ve manyetik kaldırıcı gibi kaldırma aksesuarları,
• kompresör hava tankları,
• elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatları,
• endüstriyel raflar ve kapılar,
• kiralık veya geçici olarak kullanılan ekipmanlar.

2. Son Kontrol Tarihlerini Raporlardan Alın

Tarihleri önceki periyodik kontrol raporlarından alın; ekipman üzerindeki etiket yalnız fikir verir. Raporda yazılı bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihini de çizelgenize aktarın. Rapor elinizde yoksa bakım dosyalarına bakın ve kontrolü yapan kişi veya kuruluştan kopya isteyin. Sözleşmeler İSG-KATİP üzerinden yürütüldüğü için oradaki kayıtlar da yol gösterebilir.

Raporda kontrolü yapanın imzasının ve EKİPNET kayıt numarasının bulunduğunu doğrulayın. Raporu bulunamayan ekipmanı işaretleyin, kontrolünü öne alın ve kullanımını iş güvenliği uzmanınızla değerlendirin.

3. Kontrol Sıklıklarını Güncel Yönetmelikten Alın

Dayanak, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin 7. maddesi ve EK-III'tür. EK-III, 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yenilendi. Önceki yıllardan kalan çizelgelerinizi güncel metinle karşılaştırın. EK-III'teki tablolar basınçlı kaplar, kaldırma ve iletme ekipmanları, tesisatlar, tezgâhlar, endüstriyel raf ve kapılar ile iş makineleri gibi grupları kapsar.

Tablodaki dönem azami süredir ve ilgili standardın öngördüğü süreler saklıdır. Süreyi her ekipman için kendi satırından okuyun. Ekipman grubunun kapsamına giren ve tabloda standart karşılığı olmayan ekipmanlarda EK-III'ün 1.1 ve 1.4 maddelerindeki öncelik sırası izlenir: ilgili standart, yoksa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterler, bunlar da yoksa risk değerlendirmesi. Standartta süre belirtilmemişse sıklık, tablodaki azami süreyi aşamaz. Tablolarda yer almayan ve bu gruplara da girmeyen ekipmanlar için imalatçı talimatına ve risk değerlendirmenize göre işletme içi kontrol sıklığı belirleyebilirsiniz. Bu sıklığı mevzuat süresi gibi göstermeyin.

Takvim yalnız dönemsel tarihlerden oluşmaz. Yönetmeliğin 7. maddesine göre kontrol şu durumlarda da gündeme gelir:

• güvenliği kurulma ve montaj şartlarına bağlı ekipmanlarda kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce,
• önemli bakım ve onarımdan sonra,
• seyyar olmayan ekipmanın yeri değiştiğinde,
• iskele, sütunlu çalışma platformu ve kule kren gibi ekipmanların kurulumu, yükseltilmesi veya değiştirilmesinden sonra,
• arıza riski taşıyan ekipmanda çalışma şekli değişikliği, kaza, doğal olay veya uzun süre kullanılmama sonrasında.

4. Kontrolü Yapacak Kişiyi veya Kuruluşu Belirleyin

Periyodik kontrolü, EK-III'teki istisnalar saklı kalmak üzere, EKİPNET'e kayıtlı ilgili daldan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek teknikerler yapar. Kule kren ve yürüyen merdiven gibi bazı ekipmanlarda kontrol, ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılır.

Son değişiklikle bu gruba buhar kazanları, sütunlu çalışma platformları, kablolu taşıma tesisatları ve hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları eklendi. Bu hüküm 1 Ocak 2027'ye kadar uygulanmaz. Bu tarihten önce usulüne uygun olarak düzenlenen raporlar süresi boyunca geçerli kalır. Bu ekipmanlar işyerinizde varsa 2027 planınızı buna göre hazırlayın.

Bir ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz. Kontrolden en geç 1 gün önce, İSG-KATİP'teki örneğine uygun sözleşmenin düzenlenip karşılıklı olarak onaylanmasını sağlayın. EK-III kapsamındaki ekipmanlarda sözleşme olmadan düzenlenen rapor geçersizdir.

5. Takvim Tablosunu Oluşturun

Bütün kontrolleri tek çizelgede toplayın. Şu sütunları kullanabilirsiniz:

• ekipman adı, seri veya plaka numarası, konum,
• EK-III tablosu ve satırı,
• kontrol dönemi ve dayanağı,
• son kontrol tarihi ve rapor numarası,
• sonraki son tarih ve planlanan ay,
• kontrolü yapacak kişi veya kuruluş, EKİPNET kayıt numarası,
• sözleşme durumu,
• sonuç, açık kusur, sorumlu ve termin,
• duruş ihtiyacı ve bütçe kalemi.

6. Takvimi Bütçe ve Duruş Planıyla Eşleştirin

Son tarihleri aylara dağıtın, ardından planlı duruşlar ve üretim yoğunluğuyla karşılaştırın. Kontrolü son tarihten sonraya kaydırmayın; son tarihten önceki en uygun duruşa yerleştirin. Önemli bir onarım planlıyorsanız kontrolü onarımın bitişine göre düzenleyin. Aynı bölgedeki ekipmanları aynı döneme toplamak, hazırlığı kolaylaştırır.

Bütçeye kontrol bedelinin yanı sıra ön hazırlık, gerekiyorsa test yükü ve kusur giderme payını da ekleyin. Yıl bitmeden eksik raporları tamamlamak ve 2027 son tarihlerini çıkarmak, bütçe talebinizi bu listeye dayandırmanızı sağlar. Her yeni rapor geldiğinde çizelgedeki son tarihi güncelleyin.

7. Rapordaki Kusurları Giderilene Kadar İzleyin

Yetkili kişi tespit ettiği her kusuru raporda ayrı ayrı belirtir. Her birini çizelgeye sorumlusu ve terminiyle işleyin. Güvenli kullanımı engelleyen ya da ağır olarak derecelendirilen kusurda ekipmanı kullanmayın ve kullanılamayacağını gösteren görünür bir uyarı işareti koyun. Kusur giderildikten sonra ikinci kontrolü yaptırın; ekipmanı, kullanılabileceğini belirten ikinci rapor düzenlendikten sonra kullanıma alın. Raporda hafif olarak derecelendirilen kusurlar için termini, bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihinden önceye koyun; bu tarihte düzeltilmemiş hafif kusur ağır kusur sayılır.

Giderilen kusurları tarih ve kanıtıyla kaydedin. Tekrarlayan kusurları risk değerlendirmenize taşıyın. Raporları ıslak veya güvenli elektronik imzalı olarak, ekipman kullanıldığı sürece saklayın. Seyyar ekipman işletme dışında kullanılıyorsa son raporu ekipmanla birlikte bulundurun.

Sık Yapılan Hatalar

• bakım formunu periyodik kontrol raporu yerine saymak,
• geçen yılın çizelgesini güncel EK-III ile karşılaştırmadan kopyalamak,
• yalnız büyük makineleri listelemek,
• yer değişikliği ve uzun duruş sonrası kontrolleri takvime işlememek,
• raporu dosyalayıp kusurların giderilmesini izlememek.

Bu yazı genel çerçeveyi verir; işyerinize özgü sıklık ve önlemler, güncel mevzuat metni ve risk değerlendirmesiyle birlikte belirlenmelidir. Kontrolleri yetkili kişi ve kuruluşlar yapar; ortak sağlık ve güvenlik birimleri ile bu birimlerde çalışanlar, Yönetmeliğin 14/A maddesi gereğince periyodik kontrol hizmeti veremez. İş güvenliği uzmanı periyodik kontrolleri planlar ve uygulamalarını kontrol eder; kontrollerin yaptırılması ve kusurların giderilmesi işverenin sorumluluğundadır.