Ofisler ve hizmet işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği

“Bizde masa başı iş yapılıyor, ne olabilir ki” cümlesi ofislerde sık duyulur. Ofiste ağır bir kaza ihtimali fabrikaya göre düşüktür; yine de yükümlülükler ortadan kalkmaz. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, tek çalışanı olan büroyu da kapsar.

Bu sayfa büro, muhasebe ve hukuk ofisi, yazılım şirketi, çağrı merkezi, ajans, mağaza ve benzeri hizmet işletmelerinin sahipleri için hazırlandı. Ne yapmanız gerektiğini ve işin nasıl yürüdüğünü kısaca anlatıyoruz.

Ofiste gözden kaçan tehlikeler

Ofis riskleri göze batmaz, yavaş yavaş birikir. En sık görülenler şunlardır.

• Ekran başında uzun süre çalışma: boyun, bel ve bilek yakınmaları, göz yorgunluğu, ayarlanmayan sandalye ve ekran.
• Elektrik: birbirine eklenmiş çoklu prizler, masa altında ezilen kablolar, kaçak akım rölesi olmayan pano.
• Yangın ve tahliye: dosya ve koliyle daralan koridor, kilitli tutulan acil çıkış, süresi geçmiş söndürücü.
• Kayma ve düşme: ıslak zemin, açıkta kablo, merdiven, arşiv rafına sandalyeyle uzanma.
• Psikososyal etkenler: yoğun iş temposu, uzun mesai, müşteri ve çağrı baskısı.
• Ortam koşulları: yetersiz aydınlatma ve havalandırma, klimanın doğrudan çalışana üflemesi.
• Ofis dışındaki işler: araç kullanan satış ekibi, müşteri sahasına giden teknik personel, evden çalışanlar.

Tehlike sınıfı nasıl belirlenir

Tehlike sınıfı, SGK tescilinizdeki NACE koduna göre İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ekindeki listeden belirlenir.

Büro işlerine ait kodların çoğu az tehlikeli sınıftadır. Ancak “hizmet işletmesi” geniş bir kavramdır. Sağlık kuruluşları, araç bakım servisleri ya da bina dışında yürütülen bazı hizmetler daha yüksek bir sınıfta yer alabilir. Aynı binada ofisi olan bir şirketin asıl işi üretim ya da inşaat ise sınıfı o işe göre belirlenir. Kısacası kapınızda ofis yazması sınıfınızı belirlemez, tescildeki kodunuz belirler. Emin olmak için işyeri tescil belgenize bakmanız yeterlidir.

İşveren olarak yapmanız gerekenler

Az tehlikeli sınıfta süreler ve yenileme aralıkları daha uzundur, ama başlıklar aynıdır.

• İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetini sağlamak. Az tehlikeli sınıfta uzman süresi çalışan başına ayda en az 10, hekim süresi 5 dakikadır.
• Risk değerlendirmesi yaptırmak. Az tehlikeli sınıfta en geç 6 yılda bir, taşınma ya da tadilat gibi değişikliklerde ise beklemeden yenilenir.
• Acil durum planı hazırlamak, yılda en az bir tatbikat yapmak, ilk yardım ve yangın için destek elemanlarını belirlemek.
• Çalışanlara temel İSG eğitimi vermek. Eğitim az tehlikeli sınıfta en az 8 saattir ve 3 yılda bir yenilenir.
• İşe giriş muayenesini ve periyodik muayeneleri yaptırmak. Az tehlikeli sınıfta periyodik muayene en geç 5 yılda bir tekrarlanır.
• Ekranlı araçlarla çalışanların çalışma düzenini değerlendirmek, elektrik tesisatı ve yangın söndürücülerin kontrollerini yaptırmak.

OSGB ile çalışınca süreç nasıl işler

Küçük ofislerde süre kısa olduğu için ziyaretleri iyi planlamak gerekir. İlk görüşmede çalışan sayınıza, tescildeki kodunuza ve mevcut belgelerinize bakıyoruz. Sözleşmeden sonra görevlendirmeler İSG-KATİP sistemine kaydedilir.

İlk dönemde risk değerlendirmesini, acil durum planını ve yıllık çalışma planını hazırlıyor, eğitimleri planlıyoruz. Sonrasında uzman ve hekim hesaplanan sürelerde ofise gelir, tespitlerini onaylı deftere yazar. Hekim muayeneleri yapar; ekran başı çalışma, duruş ve stres gibi konularda çalışanları bilgilendirir.

Sertifikalı ilk yardım eğitimi yetkili merkezlerce verilir. Elektrik ve yangın sistemlerinin kontrolleri de yetkili kişilerce yapılır. Planlamasını ve takibini birlikte yürütürüz.

Sık yapılan hatalar

Ofislerde sorun genellikle “kâğıt üzerinde tamam” görünen işlerden çıkar.

• Az tehlikeli sınıfta olmayı yükümlülükten muaf olmak sanmak.
• İnternetten indirilen hazır risk değerlendirmesini imzalayıp dosyaya koymak.
• Tatbikatı yapmadan tutanağını düzenlemek.
• Ofis taşındığında ya da kat planı değiştiğinde risk değerlendirmesini ve acil durum planını güncellememek.
• İşe yeni başlayan çalışanın muayenesini ve eğitimini aylar sonraya bırakmak.
• Bina yönetiminin önlemlerini yeterli sayıp kendi katındaki kaçış yolunu ve söndürücüyü kontrol etmemek.