Lojistik, depo ve antrepolarda iş sağlığı ve güvenliği

Depo dışarıdan sakin görünür: raflar, paletler, birkaç forklift. Oysa sürekli hareket eden araçlar, yüksekte duran yükler ve hız baskısı bir araya geldiğinde ciddi kazalar olur. Üstelik depoda yalnız kendi çalışanınız bulunmaz; şoförler, taşeron ekipler ve ziyaretçiler de aynı alanda dolaşır.

Bu sayfada depo, antrepo, dağıtım merkezi ve aktarma noktası işletenlere sık görülen tehlikeleri, yapmaları gerekenleri ve bir OSGB ile çalışmanın pratikte nasıl yürüdüğünü anlatıyoruz.

Depolarda en sık görülen tehlikeler

Depo kazalarının çoğu araç, raf ve elle taşıma başlıklarında toplanır.

• Forklift ve transpalet: yayaya çarpma, devrilme, görüşü kapatan yükle ilerleme, çatal üzerinde insan kaldırma.
• Raf sistemleri: darbe almış raf ayağı, etiketsiz ya da aşılan yük kapasitesi, zemine sabitlenmemiş raf.
• Yük düşmesi: bozuk palet, streçlenmemiş yük, üst raflara dengesiz istif.
• Elle taşıma: tekrarlı kaldırma, eğilerek ve dönerek yük alma, bel ve omuz rahatsızlıkları.
• Yükleme rampası: rampa ile araç arasındaki boşluk, erken hareket eden araç, rampadan düşme.
• Yangın: yüksek istif, ambalaj malzemesi, akülü araçların şarj alanı.
• Soğuk depolar: düşük sıcaklıkta uzun süre çalışma, içeride mahsur kalma.

Tehlike sınıfı nasıl belirlenir

Tehlike sınıfı, işyerinizin SGK tescilinde yazan NACE koduna göre belirlenir ve İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ekindeki listeden okunur. Asıl iş esas alınır.

Lojistik tek bir faaliyet değildir. Depolama, karayolu taşımacılığı, kargo dağıtımı ve yalnız büroda yürütülen taşıma organizasyonu ayrı kodlardadır ve sınıfları birbirinden farklı olabilir. Depoladığınız ürünün niteliği de sonucu değiştirebilir. Bu nedenle sektör için tek bir sınıf söylemek doğru olmaz. Deponuz ve merkez ofisiniz ayrı işyeri olarak tescilliyse her biri kendi koduna göre değerlendirilir.

İşveren olarak yapmanız gerekenler

Depoda düzen ile güvenlik çoğu zaman aynı şeydir. Sizden beklenenler şunlardır.

• Tehlike sınıfınıza uygun iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek.
• Risk değerlendirmesinde araç trafiğini, raf sistemini, rampayı ve elle taşıma işlerini ayrı ayrı ele almak.
• Yaya yolları ile araç yollarını çizgi ve bariyerle ayırmak, kör noktalara ayna koymak, hız sınırı belirlemek.
• Forklift ve benzeri araçları yalnız belgeli operatörlere kullandırmak.
• Forklift, raf sistemi ve diğer iş ekipmanlarının periyodik kontrollerini yetkili kişilere yaptırmak.
• Çalışanlara temel İSG eğitimi ile birlikte elle taşıma ve doğru istif konularında uygulamalı bilgi vermek.
• Acil durum planını depodaki ürüne ve istif yüksekliğine göre hazırlamak, kaçış yollarını açık tutmak, yılda en az bir tatbikat yapmak.

OSGB ile çalışınca süreç nasıl işler

İşe depoyu yerinde görerek başlıyoruz. Vardiya düzenine, araç sayısına, raf yerleşimine, dışarıdan gelen ekiplere ve mevcut belgelere bakıyoruz. Sözleşmenin ardından görevlendirmeler İSG-KATİP sistemine işlenir.

Uzman, çalışan sayınıza göre hesaplanan sürede düzenli olarak depoya gelir. Mümkün olduğunda ziyaretleri farklı vardiyalara yayarız, çünkü gece vardiyasının alışkanlıkları gündüzden farklı olabilir. Her ziyarette saha turu yapılır, tespitler onaylı deftere yazılır, eğitimler verilir. İşyeri hekimi muayeneleri yürütür ve özellikle bel, omuz ve sırt yakınmalarını izler.

Periyodik kontroller ve ortam ölçümleri yetkili kuruluşlarca yapılır; planlamasını ve takibini birlikte yürütürüz. Tespit edilen eksikleri gidermek işverenin sorumluluğundadır.

Sık yapılan hatalar

Depolarda sık yapılan hatalar şunlardır.

• Yoğun dönemde belgesi olmayan çalışanı forklifte bindirmek.
• Darbe almış raf ayağını “Bir şey olmaz” diyerek kullanmaya devam etmek.
• Kaçış yolunu ve yangın dolabının önünü paletle kapatmak.
• Dönemsel ve geçici çalışanları eğitim vermeden sahaya almak.
• Dışarıdan gelen şoförlerin depo içinde nerede bekleyeceğini ve nereden yürüyeceğini belirlememek.
• Akü şarj alanını havalandırması olmayan, yanıcı malzemeye yakın bir köşeye kurmak.