İşe giriş muayenesi: ne zaman, kim yapar, rapor nasıl saklanır

İşe giriş muayenesi, yeni çalışanın yapacağı işe sağlık yönünden uygun olup olmadığının işyeri hekimi tarafından değerlendirilmesidir. Amaç kişiyi elemek değil, onu sağlığına zarar vermeyecek işe ve koşullara yerleştirmektir.

Bu rehberde muayenenin ne zaman yapılması gerektiğini, kimin yaptığını, hangi belgelerin hazırlanacağını ve ortaya çıkan raporun nasıl saklanacağını işveren gözüyle anlatıyoruz.

Muayene ne zaman yapılır

Temel kural basittir: çalışan işe başlamadan önce muayene edilir. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, yapacağı işe uygun olduğunu gösteren sağlık raporu olmayan kişi işe başlatılamaz. Az tehlikeli işyerlerinde de muayeneyi işe başlamadan önce tamamlamak en güvenli yoldur.

İşe giriş muayenesi yalnız ilk işe alımda gündeme gelmez. Aşağıdaki durumlarda da çalışanın sağlık durumu yeniden değerlendirilir.

• Çalışanın yaptığı iş ya da çalıştığı bölüm değiştiğinde
• İş kazası, meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlayan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte, talep edilmesi halinde
• İşin devamı süresince, işyerinin tehlike sınıfına ve işin niteliğine göre düzenli aralıklarla (periyodik muayene)

Muayeneyi kim yapar

İşe giriş muayenesini işyerinizde görevli işyeri hekimi yapar. Bunun nedeni, işyeri hekiminin yalnız çalışanı değil işi de tanımasıdır: hangi bölümde gürültü olduğunu, kimin yüksekte çalıştığını, hangi kimyasalların kullanıldığını bilir ve kararını buna göre verir. Dışarıdan alınan genel bir sağlık raporu bu bilgiyi içermez.

Az tehlikeli sınıftaki küçük işyerleri için mevzuat farklı yollar da tanır. Hangi yolun sizin işyeriniz için geçerli olduğunu çalışan sayınıza ve tehlike sınıfınıza bakarak birlikte netleştiririz.

Muayenenin ve istenen tetkiklerin maliyeti işverene aittir, çalışana yansıtılamaz.

Muayeneden önce hazırlanması gerekenler

Muayenenin sağlıklı yapılabilmesi için işyeri hekiminin iki şeye ihtiyacı vardır: çalışanın kim olduğu ve hangi işi yapacağı. İşveren ya da insan kaynakları sorumlusu olarak aşağıdakileri önceden hazırlamanız süreci kısaltır.

• Çalışanın kimlik bilgileri ve işe başlaması planlanan tarih
• Yapacağı işin açık tanımı: bölüm, görev, kullanacağı makine ve malzemeler
• Çalışma düzeni: vardiya, gece çalışması, yüksekte ya da kapalı alanda çalışma, araç kullanımı gibi özel koşullar
• Çalışanın elinde varsa önceki işyerinden kalan sağlık kayıtları, aşı kayıtları ve sürekli kullandığı ilaçlara ilişkin bilgiler
• On sekiz yaşından küçük, gebe, emziren ya da engelli çalışan gibi özel olarak korunması gereken bir durum varsa bunun bilgisi

Muayenede ne olur, hangi tetkikler istenir

İşyeri hekimi çalışanın sağlık öyküsünü ve önceki işlerini sorar, fizik muayenesini yapar ve bulguları mevzuatta örneği verilen işe giriş ve periyodik muayene formuna kaydeder. Sonuçta çalışanın o işte çalışmaya uygun olduğu, belirli şartlarla uygun olduğu ya da uygun olmadığı yönünde bir kanaat bildirir.

Hangi tetkiklerin isteneceği herkes için aynı değildir. İşyeri hekimi bunu işyerinin risk değerlendirmesine ve çalışanın maruz kalacağı etkenlere göre belirler. Laboratuvar tetkikleri, görüntüleme, işitme ve solunum testleri gibi incelemeler yetkili sağlık kuruluşlarınca yapılır; planlamasını ve takibini birlikte yürütürüz.

Rapor nasıl saklanır

Muayene formu ve tetkik sonuçları çalışanın kişisel sağlık dosyasına konur. Bu dosya özlük dosyasından ayrıdır ve gizlidir; içeriğini işyeri hekimi ve onunla çalışan sağlık personeli görür. İşverene ve insan kaynaklarına ulaşması gereken bilgi, çalışanın işe uygunluk sonucu ve varsa çalışma kısıtlarıdır.

Kişisel sağlık dosyası, çalışan işten ayrıldıktan sonra da en az on beş yıl saklanır. Bu nedenle işe giriş raporunun ilk günden doğru dosyaya konması önemlidir. Saklama, devir ve erişim kurallarının ayrıntısını çalışan sağlık verileri rehberimizde anlattık.

• Sağlık dosyalarını kilitli bir dolapta ya da erişimi sınırlandırılmış bir sistemde tutun
• Uygunluk sonucunu özlük dosyasına, tıbbi ayrıntıyı yalnız sağlık dosyasına koyun
• Hizmet aldığınız kuruluş ya da hekim değiştiğinde dosyaların eksiksiz devredildiğini kontrol edin