Ramak kala olay nedir, bildirim sistemi nasıl kurulur

Raftan düşen koli kimseye çarpmadı. Forklift köşeyi dönerken yaya son anda geri çekildi. Kayan merdivenden inen çalışan dengesini buldu. Kimse yaralanmadı, iş devam etti ve olay unutuldu. Bunların her biri ramak kala olaydır.

Ramak kala olay, işyerinde meydana gelen, çalışana, işyerine ya da iş ekipmanına zarar verme potansiyeli taşıdığı halde zarar vermeyen olaydır. Kazadan tek farkı sonucudur; nedenleri çoğu zaman aynıdır. Bu yüzden ramak kala olay, bedeli ödenmeden alınmış bir uyarıdır.

Neden kayda alınmalı

Ciddi bir kazanın öncesine bakıldığında, genellikle aynı tehlikenin daha önce zararsız biçimde kendini gösterdiği görülür. Kaza araştırmalarında sık duyulan cümle şudur: “Orası zaten hep kayardı.” Bilinen ama kayda geçmeyen tehlike yönetilemez.

Mevzuat da bu olayları görmezden gelmez. İşveren, yaralanmaya yol açmasa bile işyerine ya da ekipmana zarar veren veya zarar verme potansiyeli taşıyan olayları incelemek ve raporlamakla yükümlüdür. Ramak kala olay ayrıca risk değerlendirmesinin gözden geçirilmesini gerektiren durumlar arasındadır.

• Kaza olmadan önlem alma fırsatı verir.
• Risk değerlendirmesinde gözden kaçan tehlikeleri ortaya çıkarır.
• Önlemlerin sahada gerçekten işleyip işlemediğini gösterir.
• Çalışanların güvenlik konusunda söz sahibi olmasını sağlar.

Çalışanlar neden bildirmez

Sistemi kurmadan önce engelleri bilmek gerekir. Bildirim gelmiyorsa bunun nedeni olay yaşanmaması değil, çoğunlukla aşağıdakilerden biridir.

• Suçlanma ya da ceza alma korkusu.
• Arkadaşını ya da amirini zor durumda bırakma çekincesi.
• Daha önce yapılan bildirimden bir sonuç çıkmamış olması.
• Formun uzun, karmaşık ya da ulaşılması zor olması.
• Olayın önemsiz, işin doğal parçası sayılması.
• Ramak kala olayın ne olduğunun bilinmemesi.

Bildirim sistemi adım adım

İyi bir sistem basit olandır. Çalışanın bir dakikada dolduramadığı form kullanılmaz. Kâğıt form ve bir kutu, vardiya başı sözlü bildirim ya da telefondan doldurulan kısa bir form olabilir; önemli olan yolun herkese açık ve kolay olmasıdır.

• Tanımı örneklerle anlatın. Kendi işyerinizden üç dört gerçek örnek, soyut tanımdan daha etkilidir.
• Formu kısa tutun: ne oldu, nerede, ne zaman, sizce neden oldu, öneriniz nedir. İsim yazmak isteğe bağlı olsun.
• Bildirimin disiplin işlemine konu olmayacağını yazılı olarak ve yönetimin ağzından duyurun, sonra bu söze uyun.
• Bildirimleri kimin toplayacağını ve ne kadar sürede değerlendireceğini belirleyin.
• Her bildirimi değerlendirin, gerekiyorsa yerinde inceleyin ve bir sorumluya tarihli iş olarak verin.
• Sonucu duyurun. Panoya asılan kısa bir not, yapılan düzeltmeyi ve bildirimi yapanın katkısını görünür kılar.

Gelen bildirim nasıl değerlendirilir

Her bildirim aynı ağırlıkta değildir. Değerlendirirken şu soruyu sorun: koşullar biraz farklı olsaydı sonuç ne olurdu? Düşen parça hafif bir cıvata mıydı, yoksa bir kalıp mı? Bu soru, hangi bildirimin kaza araştırması ciddiyetiyle ele alınacağını belirler.

Ağır sonuç potansiyeli taşıyan olaylarda kök neden aranır ve risk değerlendirmesi o iş için güncellenir. Tekrarlayan küçük bildirimler de dikkate değerdir; aynı noktadan gelen üçüncü bildirim, kalıcı bir çözüm gerektiğini gösterir. Bildirimleri bölüm, olay türü ve neden başlıklarıyla izlemek, eğilimleri görmenizi sağlar. İş sağlığı ve güvenliği kurulu olan işyerlerinde bu özet kurulun düzenli gündem maddesi olmalıdır.

Sistemi canlı tutmak

Bildirim sistemleri genellikle ilk aylarda çalışır, sonra sessizleşir. Sistemi ayakta tutan şey ödül değil, geri bildirimdir. Çalışan, bildirdiği sorunun çözüldüğünü görürse yeniden bildirir.

Bildirim sayısını azaltmayı hedef olarak koymayın; bu, olayların gizlenmesine yol açar. Bildirim sayısının artması, özellikle başlangıçta, işyerinin kötüleştiğini değil güvenin oluştuğunu gösterir. Yöneticilerin ve ustabaşıların kendi gördükleri olayları da bildirmesi, sistemin en güçlü duyurusudur. İşe yeni başlayanlara ilk eğitimde sistemi tanıtın.