İşyerinde yangın güvenliğinin temelleri

İşyeri yangınlarının çoğu olağanüstü nedenlerle çıkmaz. Aşırı yüklenmiş bir priz, kaynak kıvılcımının düştüğü ambalaj yığını, kapatılmayan bir ısıtıcı ya da tozla kaplanmış bir pano yeterlidir. Yangını büyüten ise çoğu zaman önü kapatılmış bir kaçış kapısı ya da boş bir söndürücüdür.

Bu rehber, işverenin kendi gözüyle kontrol edebileceği temel konuları anlatır. Söndürücü sayısı, türü, kaçış mesafeleri ve kapı genişlikleri gibi teknik değerler binanın kullanım sınıfına ve yapılan işe göre değişir. Bunları Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik çerçevesinde uzmanınız işyerinize göre belirler.

Önce önleme: yangın yükünü azaltın

Yangın için üç şey gerekir: yanıcı madde, oksijen ve tutuşturma kaynağı. İşyerinde en kolay yönetilen ikisi yanıcı madde ve tutuşturma kaynağıdır. Düzenli ve temiz bir işyeri, yangın güvenliğinin en ucuz önlemidir.

• Ambalaj, palet, talaş ve üstübü gibi atıkları üretim alanında biriktirmeyin; günlük olarak uzaklaştırın.
• Parlayıcı sıvıları ihtiyaç kadar miktarda, kapalı ve uygun kaplarda bulundurun; fazlasını ayrı ve havalandırılan bir alanda depolayın.
• Kimyasalların güvenlik bilgi formlarını inceleyin, birlikte depolanmaması gereken maddeleri ayırın.
• Isıtıcıları, şarj istasyonlarını ve sıcak yüzeyleri yanıcı malzemeden uzak tutun.
• Sigara içilecek alanı belirleyin ve bunun dışında içilmesine izin vermeyin.

Söndürücülerin yerleşimi ve kontrolü

Söndürücünün türü, yanabilecek maddeye uygun olmalıdır. Katı madde, parlayıcı sıvı, gaz, elektrikli ekipman ve mutfak yağı yangınlarında farklı söndürücü maddeler kullanılır. Yanlış tür seçimi yangını söndürmez, bazı durumlarda büyütür. Tür, kapasite ve adet seçimini uzmanınız yapar.

• Söndürücüler görünür, kolay ulaşılır yerlerde, kaçış yolları ve çıkışlara yakın konumda bulunmalıdır.
• Önleri malzeme, dolap ya da araçla kapatılmamalı; yerleri işaretlenmelidir.
• Basınç göstergesi, mührü, pimi, hortumu ve gövdesi düzenli olarak gözle kontrol edilmeli ve kayda geçirilmelidir.
• Periyodik bakım ve dolum, yetkili kuruluşlarca yapılır; planlamasını ve takibini birlikte yürütürüz.
• Kullanılmış ya da basıncı düşmüş söndürücü yerine asılmaz, hemen değiştirilir.
• Çalışanlara söndürücünün nasıl kullanılacağı uygulamalı olarak gösterilmelidir.

Kaçış yolları ve acil çıkışlar

Kaçış yolu, çalışanın bulunduğu noktadan bina dışındaki güvenli alana kadar kesintisiz devam eden yoldur. Bu yolun her zaman açık olması gerekir. Denetimlerde en sık görülen uygunsuzluk, acil çıkış kapısının kilitli olması ya da önüne malzeme yığılmasıdır.

Çıkış kapıları içeriden anahtarsız açılabilmeli ve kaçış yönüne doğru açılmalıdır. Yönlendirme işaretleri ile acil durum aydınlatması, elektrik kesildiğinde de çalışır durumda olmalıdır. Toplanma alanı belirlenmeli ve herkes tarafından bilinmelidir. Bütün bunlar acil durum planında yer alır ve yılda en az bir kez yapılan tatbikatla sınanır. Tatbikat, planın kâğıt üzerinde kalıp kalmadığını gösterir.

Elektrik kaynaklı yangınlar

Elektrik, işyeri yangınlarının önde gelen nedenlerindendir ve belirtileri çoğu zaman önceden görülür: ısınan priz, sık atan sigorta, yanık kokusu, rengi değişmiş kablo. Bu belirtiler görüldüğünde ekipman kullanım dışı bırakılmalı ve yetkili bir elektrikçi çağrılmalıdır.

• Çoklu prizleri birbirine eklemeyin; yüksek güç çeken cihazları uzatma kablosuyla beslemeyin.
• Pano kapaklarını kapalı tutun, pano önünü ve içini malzeme deposu olarak kullanmayın.
• Hasarlı kablo ve fişleri bantlayarak değil, değiştirerek onarın.
• Kaçak akım koruması ve topraklamanın çalışır durumda olduğundan emin olun.
• Elektrik tesisatının periyodik kontrolü yetkili kişilerce yapılır; tarihlerini takip edin.
• Mesai bitiminde kapatılacak cihazları bir listeyle belirleyin.

Sıcak çalışma izni

Kaynak, taşlama, kesme ve pürmüzle yapılan işler sıcak çalışma olarak adlandırılır. Bu işlerde çıkan kıvılcım metrelerce uzağa sıçrayabilir ve yangın iş bittikten saatler sonra, kimse yokken başlayabilir. Atölye dışındaki her sıcak çalışma için yazılı izin düzeni kurmanızı öneririz.

İzin formunda çevredeki yanıcıların uzaklaştırıldığı ya da örtüldüğü, döşeme ve duvar boşluklarının kapatıldığı, yanında uygun söndürücü bulunduğu ve bir gözcünün görevlendirildiği kontrol edilir. İş bittikten sonra alanın bir süre daha gözetim altında tutulması, bu düzenin en çok ihmal edilen ama en önemli adımıdır. Bakım ve tadilat için gelen dış firma çalışanları da aynı izin düzenine tabi olmalıdır.