İSG kurulu ne zaman zorunlu, kimlerden oluşur, nasıl çalışır

İş sağlığı ve güvenliği kurulu, işyerinde güvenlikle ilgili kararların işveren, uzman, hekim ve çalışanlar tarafından birlikte alındığı resmî masadır. Doğru işletildiğinde sorunların büyümeden çözüldüğü yerdir; kâğıt üzerinde bırakıldığında ise yalnız imza toplanan bir toplantıya dönüşür.

Bu rehberde kurulun hangi işyerlerinde zorunlu olduğunu, kimlerden oluştuğunu ve verimli çalışması için nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Kurul ne zaman zorunlu

Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren kurul oluşturmakla yükümlüdür. İki koşul birlikte aranır. Tehlike sınıfı kurulun zorunlu olup olmadığını değiştirmez; yalnızca toplanma sıklığını etkiler.

Asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu işyerlerinde hesap ayrıca yapılır. Tarafların çalışan sayılarına göre kurulu kimin kuracağı ve diğerinin nasıl temsil edileceği mevzuatta düzenlenmiştir. Tek başına elli çalışanı bulmayan ama toplamda bu sayıya ulaşan asıl işveren ve alt işverenler de birlikte kurul oluşturur. Aynı çalışma alanını paylaşan işverenlerin kurulları arasında eşgüdüm sağlanması gerekir.

Kurul kimlerden oluşur

Kurulun başkanı işveren ya da işveren vekilidir. Kurulun sekreterliğini iş güvenliği uzmanı yürütür. Üyeler şunlardır.

• İşveren ya da işveren vekili.
• İş güvenliği uzmanı.
• İşyeri hekimi.
• İnsan kaynakları, personel, sosyal işler ya da idari ve mali işleri yürütmekle görevli bir kişi.
• Bulunması halinde sivil savunma uzmanı.
• Bulunması halinde formen, ustabaşı ya da usta.
• Çalışan temsilcisi; işyerinde birden fazla temsilci varsa baş temsilci.

Kurul ne sıklıkla toplanır

Toplanma sıklığı tehlike sınıfına göre belirlenir: çok tehlikeli işyerlerinde ayda en az bir, tehlikeli işyerlerinde iki ayda en az bir, az tehlikeli işyerlerinde üç ayda en az bir kez. Ölümlü ya da ağır iş kazası gibi özel önlem gerektiren durumlarda kurul olağanüstü toplanır.

Gündem, yeri, günü ve saatiyle birlikte toplantıdan en az kırk sekiz saat önce üyelere bildirilir. Üyeler gündeme madde eklenmesini isteyebilir. Toplantılar mesai saatleri içinde yapılır ve toplantıda geçen süre çalışma süresinden sayılır. Kararlar katılanların çoğunluğuyla alınır; oyların eşit çıkması halinde başkanın oyu belirleyicidir.

Kurul neleri görüşür

Kurulun işi genel güvenlik temennilerini tekrarlamak değil, işyerinin somut konularını karara bağlamaktır. Düzenli gündemde şu başlıklar bulunmalıdır.

• Bir önceki toplantıda alınan kararların durumu: tamamlanan, geciken, yapılamayan işler.
• Yaşanan iş kazaları, ramak kala olaylar ve bunların araştırma sonuçları.
• Risk değerlendirmesinde belirlenen önlemlerin ilerleyişi.
• Eğitim planı ve sağlık gözetimi takvimi.
• Çalışanlardan ve temsilcilerden gelen öneri ve şikâyetler.
• Yeni makine, hat, kimyasal ya da çalışma düzeni gibi değişikliklerin güvenlik yönünden değerlendirilmesi.
• Acil durum planı ve tatbikat sonuçları.
• Yıllık çalışma raporu ve işyeri iç yönerge taslağı.

Kurulun verimli çalışması için

En yaygın sorun, kararların sorumlusuz ve tarihsiz yazılmasıdır. “Önlem alınacaktır” cümlesi karar değildir. Her karar için ne yapılacağı, kimin yapacağı ve hangi tarihte biteceği tutanağa geçmelidir. Bir sonraki toplantı bu listenin okunmasıyla başlamalıdır.

İşveren, kurulun mevzuata uygun olarak aldığı kararları uygulamakla yükümlüdür. Tutanak toplantıya katılan başkan ve üyelerce imzalanır, kararlar ilgililere duyurulur ve çalışanların görebileceği şekilde ilan edilir. İşveren ya da vekilinin toplantıya bizzat katılması önemlidir; bütçe ve yetki gerektiren kararlar ancak o zaman masada sonuçlanır.

Kurul üyelerine görevleri hakkında eğitim verilmesi de işverenin yükümlülüğüdür. Çalışanlar da kurul kararlarına uymakla ve kurulla iş birliği yapmakla yükümlüdür. Ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşılaşan çalışan, durumun tespitini ve önlem alınmasını kuruldan talep edebilir; kurul bu talep üzerine gecikmeden toplanır.