İşyerinde ilkyardımcı ve ilk yardım malzemesi rehberi

Bir kaza ya da ani rahatsızlıkta ambulans gelene kadar geçen dakikalar çoğu zaman belirleyicidir. O dakikalarda olay yerinde ne yapılacağını ve ne yapılmayacağını bilen birinin bulunmasını sağlamak, işverenin yasal yükümlülüğüdür.

Bu rehberde işyerinizde kaç ilkyardımcı bulunması gerektiğini, belgenin nasıl alındığını ve ilk yardım malzemesini nasıl düzenleyeceğinizi anlatıyoruz. Konunun dayanağı İlkyardım Yönetmeliği ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'dur.

İlkyardımcı kimdir

İlk yardım, sağlık görevlileri gelene kadar olay yerinde, eldeki olanaklarla ve ilaç kullanmadan yapılan uygulamalardır. İlkyardımcı, bu uygulamaları yapmak üzere yetkili bir merkezde eğitim görüp belge almış kişidir. Hekim ya da sağlık personeli olması gerekmez; işyerinizdeki herhangi bir çalışan olabilir.

İşyeri hekimi çoğu işyerinde ayın belirli saatlerinde bulunur. İlkyardımcı ise her gün, her vardiyada işyerindedir. Bu nedenle işyeri hekiminizin olması ilkyardımcı bulundurma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Kaç ilkyardımcı gerekir

İlkyardım Yönetmeliği, sayıyı işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına bağlar:

• Az tehlikeli işyerlerinde her 20 çalışan için 1 ilkyardımcı.
• Tehlikeli işyerlerinde her 15 çalışan için 1 ilkyardımcı.
• Çok tehlikeli işyerlerinde her 10 çalışan için 1 ilkyardımcı.

Sayıyı hesaplarken dikkat edilecekler

Yönetmelikteki oran alt sınırdır. Kâğıt üzerinde yeterli görünen sayı, uygulamada bir vardiyayı ya da bir şubeyi ilkyardımcısız bırakabilir. Hesabı yaparken şunları göz önünde bulundurmanızı öneririz:

• Vardiyalı çalışmada her vardiyada ilkyardımcı bulunmalıdır.
• Ayrı adresteki şube, depo ve şantiyeler kendi içinde değerlendirilmelidir.
• Yıllık izin, rapor ve işten ayrılma durumları için yedek ilkyardımcı planlanmalıdır.
• İlkyardımcılar tek bir bölümde toplanmamalı, işyerine dengeli dağılmalıdır.
• Çalışan sayısı oranın altında kalan küçük işyerlerinde de en az bir ilkyardımcı bulundurulması yerinde olur.
• İlkyardımcıların adları acil durum planına işlenmeli ve çalışanların görebileceği yerde duyurulmalıdır.

İlkyardımcı belgesi nasıl alınır

İlkyardımcı belgesi, il sağlık müdürlüklerince yetkilendirilmiş ilk yardım eğitim merkezlerinden alınır. Çalışan bu merkezlerde temel ilk yardım eğitimine katılır, eğitimin sonunda yapılan sınavda başarılı olursa belgesini ve kimlik kartını alır. İşyerinde verilen temel İSG eğitimindeki ilk yardım konusu bu belgenin yerini tutmaz.

Belge çoğu zaman süresiz sanılır; oysa geçerliliği sınırlıdır ve süresi dolmadan güncelleme eğitimiyle yenilenmesi gerekir. Geçerlilik tarihlerini bir çizelgede izlemek, denetimde süresi geçmiş belgeyle karşılaşmanın önüne geçer.

Sertifikalı ilk yardım eğitimi yetki gerektiren bir iştir ve yetkili merkezlerce verilir. Biz kaç ilkyardımcıya ihtiyacınız olduğunu hesaplar, kimlerin eğitime gönderileceğini sizinle birlikte belirler, eğitimin planlamasını ve belge sürelerinin takibini yürütürüz.

İlk yardım malzemesi ve ecza dolabı

İşyerinde bulundurulacak ilk yardım malzemesi, işyerinin büyüklüğüne, çalışan sayısına ve yapılan işin risklerine göre belirlenir. Bir ofis ile kimyasal kullanılan bir atölyenin ihtiyacı aynı değildir. İçeriği işyeri hekiminiz belirler ve yazılı bir listeye bağlar.

Dolabın içinde ne olduğu kadar nasıl yönetildiği de önemlidir:

• Dolap herkesin bildiği, kolay ulaşılan, işaretlenmiş bir yerde durmalı; kilitliyse anahtarın yeri bilinmelidir.
• Geniş işyerlerinde ve farklı katlarda birden fazla dolap ya da çanta bulundurulmalıdır.
• Bir sorumlu belirlenmeli; içerik ve son kullanma tarihleri düzenli kontrol edilip kayda geçirilmelidir.
• Kullanılan malzeme bekletilmeden yerine konmalıdır.
• Kimyasalla çalışılan yerlerde göz ve vücut duşu gibi ek donanımlar risk değerlendirmesine göre sağlanmalıdır.
• Araçlarda ve saha ekiplerinde taşınabilir ilk yardım çantası bulundurulmalıdır.

İlaç konusu ve kayıtlar

İlk yardım ilaçsız bir uygulamadır. Ecza dolabında ağrı kesici ve benzeri ilaçların bulundurulup çalışanlara dağıtılması, alerji ve ilaç etkileşimi gibi riskler taşır. İlaç bulundurulup bulundurulmayacağına ve kimin vereceğine işyeri hekiminiz karar verir.

Yapılan her ilk yardım uygulaması kısa bir kayıtla yazıya geçirilmelidir. Bu kayıtlar ramak kala olayları ve küçük yaralanmaları görünür kılar, risk değerlendirmesinin güncellenmesine kaynak olur. Olay iş kazası niteliğindeyse kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirim yapılması gerektiğini de unutmayın.